123

My Startup Journey tiền thân có tên gọi là CEO Talk, là chuỗi sự kiện được tổ chức định kỳ hàng tuần bởi Vietnam Silicon Valley – Hệ sinh thái Thung lũng Silicon tại Việt Nam. Chúng tôi hy vọng rằng từ những câu chuyện của các CEO thành công trong nhiều lĩnh vực khác nhau, chuỗi My Startup Journey sẽ mang đến cho cộng đồng Start – up Việt câu trả lời về các vấn đề gặp phải trong quá trình tiếp cận nguồn vốn cũng như xây dựng doanh nghiệp.

Khách mời trong buổi My Startup Journey thứ hai (với tên gọi CEO Talk) là Anh Nguyễn Ngọc Điệp  – CEO VNG Group. Buổi phỏng vấn thực hiện bởi Anh Hàn Ngọc Tuấn Linh, Tổng giám đốc của Công ty TNHH Tư vấn đầu tư và dịch vụ phát triển ATV Vietnam.

  1. Bước khởi đầu của Vatgia

Anh Linh: Anh Điệp đã sáng lập ra Vatgia.com năm 2006, đến nay Vatgia đổi tên thành VNP Group, và hiện nay bao gồm nhiều dự án khác. Tập trung vào giai đoạn từ 2006 – đến 2011, giai đoạn hưng thịnh, anh có thể chia sẻ về quá trình phát triển của Vatgia.com đặc biệt về tài chính, cho mọi người ở đây được biết?

Anh Điệp: Mọi người muốn biết về vấn đề gì thì cứ hỏi, mình muốn được trao đổi theo kiểu hỏi đáp, tương tác lẫn nhau. Bắt đầu với câu hỏi Mọi người muốn bắt đầu như thế nào? Như vậy giá trị sẽ cao hơn cho tất cả mọi người.

Chị Điệp (Leader nhóm Kidi): Khó khăn gặp phải khi thành lập lên Vatgia và cách mà anh đã vượt qua khó khăn như thế nào?

Anh Điệp: Trước tiên là tại sao lại khởi nghiệp? Tại sao lại làm Startup?

Đây là vấn đề không của riêng tôi, mà của chung tất cả mọi người.

Tôi chưa từng nghĩ sẽ là giám đốc, khi đó quan niệm về cuộc sống khá đơn giản: làm việc mình thích, và làm với những người minh thích. Khi mình ra trường, tình cờ làm cho một công ty xuất khẩu lao động. Lúc ấy cũng không biết làm công việc gì cho phù hợp (Cười). Ngày xưa chỉ đọc sách và nghĩ xem mình sẽ làm cái gì? Sau đó bước vào công việc một cách rất tình cờ, có việc là làm.

Công việc đầu tiên khi đó là làm tại một Starup, Startup đúng nghĩa, đi từ 10 người lên 300 người sau 4- 5 năm. Lúc đầu mình vẫn là Đại diện tuyển dụng Nhật bản ở công ty cũ, trong thời gian làm tại Nhật được người thân nhờ mua các đồ điện tử từ Nhật, và thuyết phục giám đốc đầu tư cho mình cái website mình mong muốn, suốt 2 năm liền, đam mê, đam mê kiếm tiền, đến nỗi ktx chất đầy đồ.

Ban đầu thì không tự tin, vì mình không phải dân công nghệ. Tuy nhiên khi tôi đọc về lịch sử các công ty công nghệ như Amazon, Alibaba, tôi phát hiện ra những người sáng lập ra đều không phải là những người làm công nghệ. Cảm thấy tự tin hơn khi quay lại nói với anh Giám đốc để tự mình xây dựng website. Tôi thấy, người ta gặp khó khăn khi tìm được công việc yêu thích hơn, thì đôi khi phải chia tay với những việc mình rất thích và rất tốt dù chưa biết khó khăn sẽ như thế nào.

Và rồi dấn thân vào thế giới công nghệ thông tin với Startup Vatgia của mình, khi đó tôi hoàn toàn không biết gì về thương mại điện tử, và chính vì không biết gì cả lại làm được, mà có nhiều người biết thì lại không làm được. Điều đó chính là vì đam mê. Tuy nhiên thời kì đầu khởi nghiệp rất bi thảm.

Anh Linh: Vào thời điểm khó khăn đó việc trả nhiều tiền cho server và mua trang thiết bị là rất lớn, có thể nói là nó quá tải so với sức mình, theo anh đó là cái chính phải chịu.

Và nếu so sánh chi phí ấy với thời điểm bây giờ thì anh có nghĩ sẽ xây dựng dự án đó như bây giờ?

Anh Điệp: So với thời điểm bây giờ thì đó là quá rẻ. Bản thân dự án mới của Vatgia bây giờ cũng không dùng server của Việt Nam. Mỗi người lên VSV Corner ngồi hết có 1, 5 triệu là quá rẻ so với chi  phí đầu tư hơn 2 tỉ của nhà đầu tư để cho các Startup có một không gian làm việc tuyệt vời như thế này.

Anh Linh: Tại thời điểm năm 2006 – 2007, ở Việt Nam, người biết sử dụng công nghệ thông tin để mua bán hàng online còn rất hạn chế, nên người của Vatgia còn phải đi  hướng dẫn từng người một về cách mua bán hàng online như thế nào, và đó là một trở ngại lớn của Vatgia. Vậy anh đã có chiến thuật gì để giúp Vatgia vượt qua khó khăn đó.

Anh Điệp: Để làm được điều này thì anh đã phải đọc rất nhiều sách về các câu chuyện lịch sử internet như Alibaba, chứ không đọc của Mỹ vì trình độ họ quá cao.

Chả ai biết mình đang làm cái gì, thầy cô, bố mẹ, bạn bè đều không hề biết. Và nhập tay toàn bộ, chứ không biết nhập tự động, và bị cho rằng là ăn cắp dữ liệu sản phẩm của công ty khác và bị ép gỡ xuống.

Công ty to không cần mình, công ty bé thì chẳng biết mình là ai.

Khoảng 1,5 năm không có nguồn thu. Tự làm và tự trả.

Anh Linh: Vatgia đã có khoảng thời gian dài khó khăn như thế, không có doanh thu. Tuy nhiên tại thời điểm đó vẫn nhận được đầu tư. Vậy anh có điều gì muốn chia sẻ về vấn đề này?

Anh Điệp: Thời điểm mà Vatgia đã hết tiền đầu tư, rất may là website đã phát triển rồi, khi đó đó Vatgia đứng thứ 50 trên sàn Việt Nam, vượt qua nhiều website lớn như Chodientu.vn hay ebay.vn. Rất tình cờ trong buổi hội thảo, anh có gặp anh Trường ở IDG, người mà lúc đó rất là VIP, tất cả mọi người đều đổ xô về anh ấy  trong khi mình chỉ dám nhìn từ xa và cũng chẳng dám mơ là IDG sẽ đầu tư cho mình khi mà họ đã đầu tư cho chodientu.vn rồi. Rất may mắn khi gặp lại anh Minh bên Cục Thương Mại Điện Tử, và được anh giới thiệu với anh Trường, ban đầu thì cũng không được anh để ý gì cả, và anh cũng chỉ dám nói với theo là Website của anh đang đứng thứ 50 trên sàn Việt Nam, và vượt qua cả 2 đối tượng mà anh đang đầu tư.  Sau đó anh Trường đã để ý đến, và hỏi anh là ai? Khi nào lên quỹ nói chuyện. Sau đó một tuần anh lên gặp, với tâm thế là được thì được, không được thì thôi. Anh Trường yêu cầu anh viết kế hoạch, lộ trình cho anh xem, thực sự là khi đó anh không biết viết gì, và chỉ vỏn vẹn trong 2 tờ A4, nhưng sau đó mới biết là anh Trường cũng không đọc, và chỉ hỏi rằng anh cần bao nhiêu tiền? và điểm hoà vốn là khi nào? Anh đưa ra 2 con số, 1,2 triệu, và thời điểm hoà vốn là 2 năm nữa, sau 2 năm cần 700 nghìn và cuối cùng anh được chốt 700.000 $.

Vatgia lúc đó có 3 điểm nổi bật có thể thuyết phục được IDG đầu tư, và nhất định phải đầu tư, không đâu tư thì rất nguy hiểm.

Thứ 1: Đứng thứ nhất, Traffic vượt qua tất cả những dự án mà IDG đầu tư.

Thứ 2: Tính năng vượt trội hơn

Thứ 3: Quen rất nhiều các công ty bên Nhật, và được bên đó coi trọng giá trị của Vatgia, rất có tiềm năng.

Và yếu tố thứ 3 chính là yếu tố then chốt để chốt được con số 700,000 USD đầu tư vào Vatgia.com sau 2 tuần từ IDG.

Anh Kết luận: Việc thuyết phục các nhà đầu tư cũng tương tự như chuyện tình yêu, cần phải có nhiều đối thủ cạnh tranh, còn nếu như cứ một chọi một, thì việc chạy theo những nhà đầu tư là rất mệt mỏi và mất nhiều thời gian, cuối cùng vẫn không chốt được vốn đầu tư.

Sau khi vừa chốt xong vốn với IDG, thì anh TGĐ của VinaCapital liên hệ và bảo sẽ trả gấp đôi số tiền IDG đầu tư. Khi đó thì quả là một sự lựa chọn khó khăn của anh. Nhưng cuối cùng anh vẫn lựa chọn IDG. Và đưa ra lời khuyên cần chung thuỷ với người yêu mình, chứ không nên hám lợi trước mắt mà từ bỏ, đôi khi phải hối hận. Và việc ở lại với anh Trường IDG là một quyết định đúng đắn của anh lúc bấy giờ và không hối hận cho đến thời điểm hiện tại.

Anh Linh: Nhìn chung các Startup đều phát triển theo một lộ trình, ban đầu tất cả các chỉ số đều tăng rất là chậm, nhưng đến một thời điểm thì nó sẽ đột nhiên tăng vọt lên, vậy theo như anh thấy thì Vatgia có tăng theo lộ trình đó hay không?

Anh Điệp: Tương tự như thế, Vatgia cũng tăng theo lộ trình đó, và khi mà đó đang ở trong giai đoạn tăng trưởng thì nhìn chỉ số nào cũng thích, và khi nó giảm thì nó thật là thê thảm.

Ban đầu Vatgia phụ thuộc rất nhiều vào google, và khi đó cũng chưa hiểu SEO là gì, chưa biết marketing là gì, nên lúc đó chỉ có làm việc với Skype và Email, gặp ai cũng kết bạn rồi giới thiệu, gửi thông tin giới thiệu đến cho list 2 triệu email hàng ngày, ngày nào cũng làm, đến mức bị khách hàng phản ánh khó chịu và còn doạ giết nếu còn tiếp tục gửi email như vậy, sau đó anh cũng xin lỗi và dừng lại việc gửi email, và rồi phát hiện ra traffic Google tăng mạnh, khi đó mới biết Google là bá đạo về thương mại điện tử, và mới tập trung học SEO.

Anh Linh: Làm sao anh có thể giúp Vatgia qua được giai đoạn mà người mua không biết gì về internet, người bán cũng không cung cấp thông tin hàng hoá lên internet?

Anh Điệp: Ngày xưa Vatgia có 3 điểm tốt, và cái quan trọng nhất là lúc đó chưa có công ty nào quan tâm đến database hàng công nghệ. Và quan điểm của anh là tạo ra một database về hàng công nghệ, có bao nhiêu sản phẩm trên thị trường thì nhập hết lên hệ thống, và phân chia rõ ràng theo các mục, và đi gom tất cả các sàn và tự động đăng giá của nó lên website mình. Sau đó cả các gian hàng và người tiêu dùng đều chửi khi hàng hoá trên web không còn. Và đó thực sự là giai đoạn mệt mỏi. Nhưng sau đó các gian hàng lại tự động đưa danh sách cho mình để nhập vào, và cả người bán và người mua đều thấy mình được lợi khi vào Vatgia.com nên họ cứ tự động vào, tự động nhập dự liệu, và rồi traffic Google lại tăng.

2. Trao đổi cùng khán giả

Khán giả: Việc tuyển dụng nhân sự như thế nào là tốt cho một Startup?

Anh Điệp: Tuyển người phải tuyển thật kỹ, phải tìm người yêu thích công việc và đặc biệt là phải có năng lực làm việc.

Theo anh, khi đã làm Startup thì hoàn toàn có thể thu hút được những người giỏi, có năng lực. Vì những người đang làm trong tập đoàn lớn, những người đang có mức lương khủng cũng đang khao khát được làm Startup tự do tự tại như mình, mà thu nhập thì không kém gì khi thành công, chỉ cần ta có định hướng rõ ràng và tự tin thuyết phục được những đối tượng đó hợp tác với mình.

Anh luôn coi những nhân viên của mình là những người bạn đồng hành và luôn coi trọng việc đảm bảo quyền lợi của những nhân viên đang làm việc tại Vatgia.com, luôn tạo cho mọi người những cơ hội để thăng tiến, hưởng lương cao. Và đó chính là một trong những bí quyết giữ người tài của anh.

Khán giả: Tại sao Vatgia.com hiện nay không được phát triển mạnh mẽ như những năm trước, nó đã chìm hơn so với một số trang thương mại điện tử khác, thì đó là vì sao?

Anh Điệp: “Việc phát triển của một công ty như thế nào phụ thuộc vào sự lựa chọn của công ty đó, công ty có thể lựa chọn cách phát triển bùng nổ mạnh mẽ với lợi nhuận cao, hoặc phát triển bền vững cho tương lai, và Vatgia.com sau một thời gian phát triển nhanh chóng đã lựa chọn cho mình con đường phát triển bền vững theo chiều vĩ mô” và anh nhận định đối thủ mạnh mẽ nhất của Vatgia bây giờ chính là Facebook, với rất nhiều cao thủ trong lĩnh vực công nghệ thông tin ở tại đây, và đang được đặt tại Silicon Valley – Thung lũng Silicon của Thế giới. Đây được coi là nơi hộ tụ toàn bộ tinh hoa của nhân loại, những cái gì đẹp đẽ nhất, hiện đại nhất nó đều nằm tại đây. Và việc cạnh tranh với một đối thủ đáng gờm như thế quả là một khó khăn.

Từ đây anh cũng đưa ra cho các Startup lời khuyên về khởi nghiệp là “Làm gì thì làm, khởi nghiệp trong lĩnh vực gì thì khởi nghiệp, nhưng đừng có cạnh tranh với thế giới, vì bên đó toàn cao thủ rồi, thất bại là dễ xảy ra, cần có định hướng rõ ràng cho mình, và cần đam mê, say mê nó, nhiệt huyết với nó, hãy làm Startup với một cái đầu trong sang, đừng để bị lẫn nhiều tạp chất bên ngoài vào”.

Khán giả: Anh còn có mong muốn là đưa Vatgia.com lên sàn giao dịch chứng khoán trong thời gian tới nữa hay không?

Anh Điệp: Việc đưa công ty lên sàn chứng khoàn, đó là mong muốn của công ty nào cũng thế, và Vatgia cũng vậy, anh khát khao đưa được công ty lên sàn chứng khoán, vốn hoá nó, và làm tang giá trị của nó, tuy nhiên việc này cần để đúng thời điểm.

Khán giả: Với các bạn trẻ Việt Nam nói chung và các bạn sinh viên nói riêng thì có nên làm Startup ngay sau khi mới ra trường không?

Anh Điệp: Trả lời về vấn đề này, anh nhấn mạnh hai điều cần chú ý để làm Startup đó là định hướng rõ ràng, và có một sự say mê và nhiệt huyết vô cùng lớn với nó. Tuy nhiên anh cũng khuyên rằng, với sinh viên và các bạn trẻ Việt Nam thì khi vừa mới ra trường chưa nên làm Startup ngay, bởi lúc này nguồn lực còn yếu, kiến thức lý thuyết là chính, kinh nghiệm chưa có, hiểu biết còn hạn chế, tài chính cũng không, cho nên nếu không phải là thiên tài như Bill Gate hay Steve Jobs thì đừng làm vội, bởi khả năng thất bại là rất cao, và đã có không ít trường hợp thất bại vì thiếu nhiều yếu tố thành công.

Vậy nên trong ít nhất 3 năm đầu sau khi ra trường hãy đi làm đi, tích luỹ kiến thức, tích luỹ kinh nghiệm và tài chính để có một nền tảng vững chắc cho việc theo đuổi đam mê startup của mình. Thích làm Startup về lĩnh vực gì thì hãy bám những người giỏi nhất về lĩnh vực đó mà học hỏi, để sau nay khi đã đủ mọi thứ rồi thì ra làm Startup, và như thế chắc chắn sẽ thành công.

Advertisements